Van ivar wender
In de tijd van de slavernij vermaakten de negers zich veelal met het zingen van liederen met Afrikaanse invloeden. Dit waren voornamelijk spirituele- en werkliederen. Deze werden mondeling doorgegeven en ze ondergingen dan ook makkelijk invloed van blanke Amerikaanse muziek, zoals Folk en Country. Zo ontstond aan het begin van de twintigste eeuw een muziekvorm die zich onderscheidde door de simpele, landelijke akoestische gitaren en piano´s: De Blues.
De zwarten die naar de steden trokken en daar muziek gingen maken lieten zich inspireren door onder meer de Blues. Een stijl die meer swingend was begon zich te ontwikkelen toen men ging optreden in bars en cafés. Er werd geïmproviseerd en juist dat was het onvoorspelbare karakter waar het bij de Blues aan ontbrak: De Jazz was geboren.
De ontwikkeling
De blues onderging een verandering toen de negers in fabrieken gingen werken. De
cityblues was veel agressiever dan de blues van het platteland. Toen het
instrumentarium zich uitbreidde tot gitaar, piano, mondharmonica, een of meer
blaasinstrumenten en drums, en toen men er bovendien op ging dansen, was uit de
blues de zgn. Rythm and Blues ontstaan. De originele blues - met haar
´donkere´ en rustgevende sound - behoudt echter gedurende de gehele twintigste
eeuw haar populariteit.
De jazz ontwikkelde zich sterk in de twintigste eeuw. Er kwamen verschillende
stijlen jazz uit voort,zoals de snelle, harde ritmes van de Bebop, het
relaxte Cool Jazz, de Free Jazz en de Soul Jazz. De
principes van de Bluesbasis, de groepsinteractie en improvisatie definiëren tot
de dag van vandaag de Jazz in haar verschillende stijlen.
De aanleiding tot het ontstaan van de jazz is de afschaffing van de slavernij in Amerika in 1863 geweest. Na de opheffing van de slavernij trok de zwarte bevolking weg van de plantages, richting steden. New Orleans werd al snel overspoeld door de ongeschoolde zwarten, waar spoedig geen werk meer voor was. Er bleef niets anders over dan bedelen of straatmuziek te gaan maken. Vaak stonden de werkloze zwarten in groepjes op de hoeken van de straten te zingen. Het geluid was een succes en al snel gingen ze optreden in cafés. Met het verdiende geld werden instrumenten zoals drum, trompet, klarinet en tuba gekocht. De muziek die gemaakt werd ontsprong onder verschillende invloeden. De voornaamste stijlen die uiteindelijk tezamen de jazz zouden vormen, waren: de ´spirituals´ van de Amerikaanse negerkerken, de ´Blues´, de arbeidsliederen en de marsmuziek van de negerfanfares uit New Orleans.
De manier van musiceren berustte vooral op gemeenschappelijk improviseren, waarbij de trombone en de klarinet tegenstemmen waren voor de trompet, die de melodie speelde. De eerste jazz bands waren geboren. Een legendarische figuur uit de vroegste New-Orleans-periode was cornetspeler Buddy Bolden.
De ontwikkeling
De jazz sloeg al snel over naar
andere steden in Amerika. In Chicago ontwikkelde een stijl waarbij nog wel werd
geïmproviseerd, maar daarnaast kregen de leden van de melodiesectie de
gelegenheid om te soleren. Zo ontstonden twee bijzondere jazzpianostijlen: De
Ragtime,
waarbij bekende melodieën door elkaar werden gespeeld en de
Boogie-woogie, waarbij de akkoorden van het bluesschema in de linkerhand een
constant ritmisch patroon kregen. In de loop van de jaren twintig veranderde de
jazz doordat de jonge Louis Armstrong de nadruk ging leggen op de virtuoze
solokunst.
Met de opkomst van de solovirtuozen werden de jazz bands groter. Het was de tijd van de Big Bands. Een van de belangrijkste leiders van de Big Bands uit de jaren twintig was Duke Ellington. In de jaren dertig verschenen grote orkestformaties en voerden de Swing in, de verheerlijking van het ritme. Hierbij traden solistisch zowel leden van de melodie- als leden van de ritmesectie op de voorgrond.
Aan het eind van de tweede wereldoorlog vernieuwde de jazz zich en werd vrijer: de saxofonist Charlie Parker, de trompettist Dizzy Gillespie en de drummer Kenny Clarke ontwikkelden de Be Bop. Naar de jaren ´50 toe werd de Be Bop verdrongen door de Cool, waarbij de aandacht vooral uit ging naar het voortbrengen van mooie instrumentale klanken. Bekende vertolkers van deze stijl zijn de saxofonist Stan Getz en de trompettist Miles Davis.
Tegenwoordig is de jazz, in haar vele vormen, nog steeds populair bij veel mensen. Een jaarlijks terugkerend evenement in Nederland is het North Sea Jazz Festival, waar gedurende enkele weken de grootste jazzmusici optreden en de fans van diverse jazzstijlen hun hart kunnen ophalen.
